Wyrok TSUE z 10 września 2026 r. w sprawie C-510/25, Adazik, dotyczy sposobu rozliczania stron po unieważnieniu umowy kredytu frankowego. Główne pytanie brzmi: czy sąd może stosować teorię salda, czy powinien rozliczać bank i kredytobiorcę zgodnie z teorią dwóch kondykcji?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odniósł się do możliwości wzajemnego rozliczenia roszczeń po stwierdzeniu nieważności umowy. Wyrok TSUE C-510/25 może mieć znaczenie dla wysokości roszczeń frankowiczów, naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie oraz kosztów postępowania. Nie oznacza jednak automatycznego obowiązku stosowania jednego modelu rozliczeń we wszystkich sprawach.
Teoria salda a teoria dwóch kondykcji - czym się różnią?
Teoria salda i teoria dwóch kondykcji to dwa sposoby rozliczania świadczeń po unieważnieniu umowy kredytowej. Mają szczególne znaczenie w sprawach dotyczących kredytów frankowych, w których kredytobiorcy dochodzą zwrotu rat i innych opłat zapłaconych bankowi.
Na czym polega teoria salda?
Teoria salda zakłada porównanie świadczeń spełnionych przez obie strony. Sąd ustala, kto otrzymał więcej pieniędzy, i co do zasady rozlicza różnicę między wpłaconymi kwotami.
Przykładowo, jeśli bank wypłacił kredytobiorcy 300 000 zł, a kredytobiorca wpłacił bankowi łącznie 380 000 zł, nadwyżka wynosi 80 000 zł. Przy takim modelu rozliczenia roszczenie konsumenta obejmowałoby zasadniczo tę różnicę.
Na czym polega teoria dwóch kondykcji?
Teoria dwóch kondykcji traktuje roszczenia banku i kredytobiorcy jako niezależne od siebie. Po unieważnieniu umowy kredytu frankowego. Frankowicz może dochodzić zwrotu wpłaconych rat i innych świadczeń, a bank może domagać się zwrotu udostępnionego kapitału.
Sąd nie pomniejsza automatycznie jednego roszczenia o drugie. Różnica między obiema teoriami może wpływać na wysokość zasądzonych kwot, odsetki ustawowe za opóźnienie i rozliczenie kosztów procesu.
Wyrok TSUE C-510/25 Adazik - co orzekł Trybunał?
W wyroku z 10 września 2026 r. w sprawie C-510/25, Adazik, TSUE odniósł się do możliwości potrącenia z urzędu wzajemnych roszczeń stron nieważnej umowy kredytowej.
Trybunał uznał, że dyrektywa 93/13/EWG co do zasady nie sprzeciwia się rozwiązaniu, w którym sąd może rozliczyć wzajemne wierzytelności banku i konsumenta, jeżeli taką możliwość przewiduje prawo krajowe i zachowana zostaje ochrona konsumenta.
Nie oznacza to jednak, że TSUE nakazał polskim sądom stosowanie teorii salda w każdej sprawie frankowej. Dopuszczalność takiego rozwiązania należy oceniać z uwzględnieniem prawa krajowego oraz zasad ochrony konsumentów wynikających z prawa unijnego.
Orzeczenie może mieć znaczenie dla umów, które zostały uznane za nieważne z powodu nieuczciwych warunków. Nie przesądza jednak automatycznie o wyniku konkretnej sprawy ani o wysokości należnego kredytobiorcy zwrotu.
Teoria salda a odsetki ustawowe za opóźnienie
Jednym z najważniejszych skutków sposobu rozliczenia jest wpływ na odsetki ustawowe za opóźnienie. Przy zastosowaniu teorii salda podstawą rozliczenia może być nadwyżka wpłat kredytobiorcy ponad kapitał wypłacony przez bank. W teorii dwóch kondykcji roszczenie konsumenta o zwrot świadczeń pozostaje odrębne od roszczenia banku o zwrot kapitału.
Różnice mogą mieć istotne znaczenie finansowe, zwłaszcza gdy postępowanie sądowe trwa kilka lat. Ostateczna wysokość odsetek zależy jednak od okoliczności sprawy, wymagalności roszczenia i właściwych przepisów.
Wyrok TSUE C-510/25 nie oznacza, że bank traci prawo do dochodzenia zwrotu kapitału. Nie przesądza również automatycznie o sposobie rozliczenia kosztów procesu. Zasady te nie mogą jednak prowadzić do osłabienia ochrony konsumenta ani zniechęcać go do dochodzenia praw.
Stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie teorii dwóch kondykcji
W polskim orzecznictwie istotne znaczenie mają uchwały Sądu Najwyższego opowiadające się za teorią dwóch kondykcji, w tym:
- uchwała z 16 lutego 2021 r., sygn. III CZP 11/20;
- uchwała z 7 maja 2021 r., sygn. III CZP 6/21;
- uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., sygn. III CZP 25/22.
Wyrok TSUE należy analizować w kontekście tych rozstrzygnięć oraz późniejszego orzecznictwa. Sam fakt, że prawo unijne nie wyklucza określonego modelu rozliczeń, nie oznacza automatycznie, że można go zastosować z urzędu w każdej sprawie.
Istotne jest również zapewnienie konsumentowi informacji o finansowych i procesowych konsekwencjach planowanego rozliczenia.
Co wyrok TSUE oznacza dla frankowiczów?
Wyrok TSUE dotyczący teorii salda może wpłynąć na sposób rozliczania nieważnych umów frankowych. W konkretnej sprawie warto sprawdzić:
- wysokość kapitału wypłaconego przez bank;
- sumę rat i innych świadczeń przekazanych bankowi;
- możliwość dochodzenia odsetek ustawowych za opóźnienie;
- ewentualne potrącenie wzajemnych roszczeń;
- wpływ sposobu rozliczenia na koszty postępowania.
Nie można przyjąć, że wyrok TSUE sam w sobie daje podstawę do wznowienia każdego prawomocnie zakończonego postępowania. Takie działanie wymaga spełnienia przesłanek określonych w przepisach proceduralnych.
Wyrok TSUE C-510/25 - podsumowanie
Wyrok TSUE C-510/25 Adazik z 10 września 2026 r. dotyczy dopuszczalności wzajemnego rozliczenia roszczeń banku i konsumenta po unieważnieniu umowy kredytowej. Trybunał nie nakazał jednak stosowania teorii salda we wszystkich sprawach frankowych. Znaczenie mają prawo krajowe, ochrona konsumenta i okoliczności konkretnego postępowania.
Dla frankowiczów szczególnie istotne pozostają wysokość roszczenia o zwrot wpłat, możliwość uzyskania odsetek ustawowych za opóźnienie oraz konsekwencje procesowe wybranego modelu rozliczenia. Dlatego każdą sprawę należy ocenić indywidualnie.
Kancelaria Votum Legal Kursa i Wspólnicy specjalizuje się w sprawach frankowych. Zapraszamy do kontaktu, aby omówić swoją sytuację i sprawdzić możliwe rozwiązania prawne.
Sekcja FAQ - teoria salda
Czy TSUE nakazał stosowanie teorii salda?
Nie. Trybunał uznał, że prawo unijne co do zasady nie wyklucza takiego sposobu rozliczenia, jeżeli dopuszcza go prawo krajowe i zachowana jest ochrona konsumenta.
Czy teoria salda wpływa na odsetki dla frankowicza?
Tak. Sposób rozliczenia może wpływać na podstawę naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie i ostateczną kwotę należną konsumentowi.
Czym różni się teoria salda od teorii dwóch kondykcji?
Teoria salda polega na rozliczeniu różnicy między świadczeniami stron. Teoria dwóch kondykcji traktuje roszczenia banku i kredytobiorcy jako odrębne.
Bezpłatna analiza sprawy
Skontaktuj się z nami przez formularz i sprawdź dostępne rozwiązania. Oferujemy bezpłatną i niezobowiązującą analizę Twojej sprawy. Sprawdź, czy nie przysługują Ci większe możliwości, niż przypuszczasz.